MENU
TH EN
Hero Image: พระกร (แขน) พระพุทธรูปศิลาปางไสยาสน์ สมัยทวารวดี ที่วัดธรรมจักรเสมาราม ต.เสมา อ.สูงเนิน โคราชในอดีต เมื่อปี พ.ศ.2512
เมืองเสมา ตอนที่ 2
First revision: Jan.23, 2020
Last change: Jan.23, 2020

ประวัติการสร้าง
     พระพุทธไสยาสน์หรือพระนอน เป็นพระพุทธรูปปางสีหไสยาสน์ สลักจากหินทรายแดงขนาดใหญ่ เป็นศิลปะแบบทวารวดีที่สร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ ๑๓ มีอายุราวๆ ๑,๓๐๐ ปีมาแล้ว ถือเป็นพระนอนเก่าแก่ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ปัจจุบันนี้ประดิษฐาน ณ วัดธรรมจักรเสมาราม อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา ในบริเวณรอบๆ ยังค้นพบเสมาธรรมจักรหินทรายด้วยเช่นกัน ซึ่งเป็นเสมาแบบเดียวกันกับเสมาที่พระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม
พระนอนหินทราย หรือพระพุทธรูปปางเสด็จดับขันธปรินิพพานสมัยทวารวดีนี้ เป็นการนำหินทรายมาประกอบกันขนาดของพระนอนยาวถึง ๑๓.๓๐ เมตร สูง ๒.๕๐ เมตร พุทธลักษะหันพระเศียรไปทางทิศใต้ ผินพระพักตร์หันไปทางทิศตะวันออกในส่วนของพระพักตร์ใช้หินทรายสี่ก้อนประกอบวางซ้อนกันแล้วจึงสลักเป็นรูปวงพระจันทร์จึงทำให้มีลักษณะค่อนข้างเหลี่ยมและกว้าง ทรงแย้มพระสรวลที่มุม พระโอษฐ์ชี้ขึ้น พระขนงสลักเป็นสันนูนรูปปีกกา พระเนตรเหลือบลงตํ่า พระนาสิกแบน ขมวดพระเกศาเป็นรูปก้นหอย พระหัตถ์ขวารองอยู่ใต้พระเศียร ครองจีวร ปลายพระบาทเสมอกัน ประดิษฐานอยู่ในอาคารก่ออิฐรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ต่อมาได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมขอม จึงมีการก่อสร้างและบูรณะเพิ่มเติม วัดธรรมจักรเสมาราม เป็นวัดเล็ก ๆ เรียบง่ายและสงบ แต่มากด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เพราะในอดีตเรียกบริเวณเมืองดังกล่าวว่า เมืองโคราฆปุระ ต่อมาได้เรียกเพี้ยนเป็นเมืองโคราช อันเป็นต้นกำเนิดเมืองโคราชหรือนครราชสีมาในปัจจุบัน เพราะที่นี่มีการพบธรรมจักรโบราณที่เหมือนกับเสมาธรรมจักรที่นครปฐมด้วย และไม่ไกลนักยังมี โบราณสถานที่เป็นเทวสถานของศาสนาพราหมณ์ คือ ปราสาทหินเก่าแก่สมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ได้แก่ ปราสาทหินเมืองแขก ปราสาทหินโนนกู่ เป็นที่มาหรือเป็นจุดเริ่มต้นของการเรียกขานเมืองโคราช หรือนครราชสีมาในปัจจุบัน
คติความเชื่อและประเพณีที่เกี่ยวข้อง
พระพุทธไสยาสน์ วัดธรรมจักรเสมาราม เป็นพระนอนเก่าแก่ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและทางพุทธศาสนา ที่นักท่องเที่ยวและพุทธศาสนิกชนให้ความสนใจมาสักการะ ในช่วงเทศกาลวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา วัดธรรมจักรเสมารามเป็นอีกหนึ่งสถานที่ที่หนาแน่นไปด้วยผู้คนที่เดินทางมานมัสการพระนอนเก่าแก่โบราณองค์นี้
ข้อมูลจาก - สำนักวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น (cac.kku.ac.th)
-----------------------------------------
พระพุทธไสยาสน์ หรือพระนอนหินทราย
พระนอนหินทราย (โบราณ) อายุกว่า 1300 ปี ที่วัดธรรมจักรเสมาราม ตั้งอยู่ที่ บ้านคลองขวาง ตำบลเสมา อำเภอสูงเนิน แต่เดิมบริเวณนี้เป็นศาสนสถานในสมัยทราวดี มีโบราณวัตถุที่สำคัญ คือ พระพุทธรูปปางไสยาสน์ ก่อด้วยหินทรายที่มีความเก่าแก่และใหญ่ที่สุดของประเทศไทย มีความยาวประมาณ 13.30 เมตร สูง 2.80 เมตร สร้างขึ้นในสมัยทวาราวดี พ.ศ.1200 ที่วัดแห่งนี้ยังมีธรรมจักรเก่าแก่ ลักษณะเหมือนเสมาธรรมจักร ที่ขุดพบที่จังหวัดนครปฐม พระนอน หรือ พระพุทธไสยาสน์ สลักด้วยหินทรายแดง ขนาดใหญ่หลาย ๆ ก้อน ประกอบกัน
พระนอนหินทราย เป็นพระพุทธรูปปางเสด็จปรินพพาน มีพุทธลักษณะแบบทวาราวดี พระพักตร์หันไปทางทิศตะวันออกตามขนบของศาสนสถานในศาสนาพุทธ ในส่วนของพระพักตร์ใช้หินทรายแดงสี่ก้อนวางประกอบซ้อนกัน แล้วจึงสลักเป็นรูปวงพระพักตร์ ซึ่งมีลักษณะค่อนข้างกว้างทรงแย้มพระสรวลที่มุมพระโอษฐ์ชี้ขึ้น ส่วนพระศอเป็นหินทรายทรงกลมหนึ่งก้อน หนาประมาณ 35 เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 90 เซนติเมตร และพระวรกายประกอบด้วยหินทรายขนาดใหญ่หลายก้อน พระนอนหินทรายเป็นพุทธลักษณะที่เป็นศิลปะทวารวดี ซึ่งเป็นยุคแรกเริ่มของประวัติศาสตร์
ปี พ.ศ.2533 กรมศิลปากรได้ทำการขุดแต่ง และบูรณะขึ้น เนื่องจากเกิดการแตกหัก และผุพัง ต่อมา ปี พ.ศ. 2538 ได้มีการสร้างอาคารและหลังคาคลุมองค์พระนอน เพื่อกันแดด กันฝน องค์พระนอนประดิษฐานอยู่ที่ วัดธรรมจักรเสมาราม ต.เสมา อ.สูงเนิน จ.นครราชสีมา เป็นวัดเล็ก ๆ เรียบง่าย และสงบ แต่มากด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เพราะในอดีตเรียกบริเวณเมืองดังกล่าวว่า เมืองโคราฆปุระ ต่อมาได้เรียกเพี้ยนเป็นเมืองโคราช อันเป็นต้นกำเนิดเมืองโคราชหรือนครราชสีมาในปัจจุบัน
เพราะที่นี่มีการพบธรรมจักรโบราณที่เหมือนกับ เสมาธรรมจักรที่นครปฐมด้วย และไม่ไกลนักยังมี โบราณสถานที่เป็นเทวสถานของศาสนาพราหมณ์ คือ ปราสาทหินเก่าแก่สมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ได้แก่ ปราสาทหินเมืองแขก ปราสาทหินโนนกู่
โบราณสถานใกล้เคียง
ปราสาทหินเมืองเก่า, ปราสาทหินเมืองแขก, ปราสาทหินโนนกู่ เป็นเทวสถานของศาสนาพราหมณ์ คือ โรคยาศาสตร์ที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 มหาราชองค์สุดท้ายแห่งราชอาณาจักรเขมรทรงสร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ.1728 - 2763 สร้างด้วยศิลาแลง ตั้งอยู่ที่วัดเมืองเก่า ตำบลโคราช
ข้อมูลจาก - สำนักงานประชาสัมพันธ์ จังหวัดนครราชสีมา (pr.prd.go.th)
-------------------------------------------------------
ภาพจาก - หนังสือ โบราณคดี นครราชสีมา
info@huexonline.com