| |
ที่ |
คำคม |
รายละเอียด คำอธิบายเสริม |
| |
1. |
"Common sense is not so common."
"สามัญสำนึกไม่ได้ธรรมดาอย่างที่ชื่อมันบอก."
ที่มา : Philosophical Dictionary (พ.ศ.2307/ ค.ศ.1764) |
Voltaire เขียนประโยคนี้ในยุคที่ฝรั่งเศสยังเชื่อในเรื่องแม่มดและการขับไล่ปีศาจ คำว่า Common Sense ในความหมายเดิมหมายถึงปัญญาธรรมดาที่มนุษย์ทุกคนควรมี แต่ Voltaire เห็นว่ามนุษย์ส่วนใหญ่ละทิ้งสิ่งนี้ ทันทีที่เข้าโบสถ์หรือศาล สิ่งที่ดูควรจะ "ธรรมดาที่สุด" จึงกลายเป็น "หายากที่สุด" ในชีวิตจริง. |
| |
2. |
"Doubt is not a pleasant condition, but certainty is absurd."
"ความสงสัยไม่ใช่สภาวะที่น่ารื่นรมย์ แต่ความแน่ใจในทุกเรื่องคือความไร้สาระ."
ที่มา: จดหมายถึง Frederick Willian เจ้าชายแห่งปรัสเซีย (28 พฤศจิกายน พ.ศ.2313/ค.ศ.1770) |
Voltaire เขียนถึงเจ้าชายหนุ่มในยุคที่กษัตริย์ส่วนใหญ่เชื่อว่าตัวเองได้รับมอบอำนาจจากพระผู้เป็นเจ้า ไม่มีข้อสงสัยไม่ต้องตั้งคำถาม ประโยคนี้คือคำเตือนที่ละเอียดอ่อนว่า ผู้นำที่ฉลาดต้องรับว่าตัวเองอาจผิด ความสงสัยอาจเจ็บปวด แต่มันคือเครื่องหมายของจิตใจที่ยังทำงานอยู่. |
| |
3. |
"The more read, the more I acquire, the more certain I am that I know nothing."
"ยิ่งฉันอ่านมาก ยิ่งฉันได้มาก ยิ่งฉันมั่นใจว่าฉันไม่รู้อะไรเลย."
ที่มา: จดหมายถึง Marie Louise Denis (พ.ศ.2297/ค.ศ.1754) |
Voltaire เขียนประโยคนี้ตอนอายุ 60 ปี หลังจากอ่านหนังสือมาทั้งชีวิต เขียนหนังสือมาแล้วหลายร้อยเล่ม นี่คือเสียงสะท้อนของ Socrates ที่บอกว่า "ฉันรู้ว่าฉันไม่รู้อะไรเลย." ความถ่อมตนแบบนี้ไม่ใช่การขาดความมั่นใจ แต่คือสัญลักษณ์ของปัญญาที่แท้จริง คนยิ่งฉลาด ยิ่งเห็นว่าจักรวาลของความรู้กว้างใหญ่เกินกว่ามนุษย์คนเดียวจะครอบคลุมได้. |
| |
4. |
??? |
??? |
| |
5. |
"It is dangerous to be right in matters on which the established authorities are wrong."
"เป็นเรื่องอันตรายที่จะถูก ในเรื่องที่ผู้มีอำนาจกำลังผิด."
ที่มา: The Age of Louis XIV (พ.ศ.2294/ค.ศ.1751) |
ประโยคนี้คือบทเรียนที่ Voltaire เรียนรู้จากชีวิตของตัวเอง ท่านถูกขัง ถูกขับไล่ ถูกเซ็นเซอร์ เพราะความถูกของท่านขัดกับความผิดของผู้มีอำนาจ ซึ่ง Galileo ก็เป็นแบบนี้ ท่านถูกพิจารณาคดีเพราะบอกว่าโลกหมุนรอบดวงอาทิตย์ ทั้งที่นั่นคือความจริง. |
| |
6. |
"Those who can make you believe absurdities can make you commit atrocities."
"คนที่ทำให้คุณเชื่อในเรื่องไร้สาระ ก็ทำให้คุณก่อความโหดร้ายได้."
ที่มา: Questions sur les miracles (พ.ศ.2308/ค.ศ.1765) |
Voltaire เขียนประโยคนี้สามปีหลังคดี Jean Calas ที่ท่านสู้สำเร็จ คนทั้งเมือง Toulouse เชื่อว่า Calas ฆ่าลูกตัวเอง เพราะลูกจะเปลี่ยนศาสนา ความเชื่อไร้เหตุผลนี้ทำให้ฝูงชนกดดันศาลจนทรมานและประหารชายผู้บริสุทธิ์ Voltaire เห็นว่าการล้างสมองครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ ล้วนเริ่มจากการทำให้คนเชื่อในเรื่องที่ตรวจสอบไม่ได้ก่อน. |
| |
7. |
??? |
??? |
| |
8. |
"The truths of religion are never so well understood as by those who have lost the power of reasoning."
"ความจริงของศาสนาไม่เคยถูกเข้าใจดีเท่ากับเวลาคนที่สูญเสียความสามารถในการใช้เหตุผล."
ที่มา: Philosophical Dictionary (พ.ศ.2307/ค.ศ.1764). |
Voltaire ไม่ได้เป็นพวกไม่มีศาสนา เขาเป็น deist (เทวัสนิยม - คือ ผู้ที่เชื่อในการมีอยู่ของพระเจ้าหรือผู้สร้างสูงสุด โดยอาศัยเหตุผลและการสังเกตธรรมชาติมากกว่าการพึ่งพาคัมภีร์หรือศาสนพิธี ความเชื่อหลักคือพระเจ้าสร้างจักรวาลแล้ว แต่ไม่ได้เข้ามาแทรกแซงหรือยุ่งเกี่ยวกับโลกอีกต่อไป) ที่เชื่อในผู้สร้าง แต่ท่านเห็นว่าสิ่งที่เรียกว่า "ศรัทธาแก่กล้า" บ่อยครั้งคือการปิดสวิทช์การคิดวิเคราะห์. |
| |
9. |
"Prejudices are what fools use for reason."
"อคติคือสิ่งที่คนโง่ใช้แทนเหตุผล."
ที่มา: Philosophical Dictionary (พ.ศ.2307/ค.ศ.1764). |
อคติคือความคิดสำเร็จรูปที่ไม่ต้องใช้สมอง เห็นคนต่างศาสนาก็เกลียดทันที เห็นคนต่างชาติก็ระแวงทันที เห็นความคิดต่างก็ปฏิเสธทันที Voltaire เห็นว่าอคติทำงานเหมือนทางลัด สมองที่ไม่อยากใช้แรงคิด จะเลือกอคติเสมอ. |
| |
10. |
"The supposed right of intolerance is absurd and barbaric. It is the right of the tiger; nay, it is far worse, for tigers do but tear in order to have food, while we rend each other for paragraphs."
"สิทธิที่จะไม่อดทนต่อผู้อื่นคือสิ่งไร้สาระและโหดร้าย มันคือสิทธิของเสือ ไม่สิ มันแย่กว่านั้นมาก เพราะเสือฉีกกันเพื่ออาหาร แต่เราฉีกกันเพื่อย่อหน้าไม่กี่บรรทัด."
ที่มา: Treatise on Tolerance (พ.ศ.2306/ค.ศ.1763). |
Voltaire เห็นว่ามนุษย์ฆ่ากันด้วยเหตุผลที่โง่ที่สุดในจักรวาล คือความขัดแย้งเรื่องตีความข้อความในหนังสือศักดิ์สิทธิ์ เสือฆ่าเพราะหิว แต่มนุษย์ฆ่าเพราะถ้อยคำ การเปรียบเทียบนี้รุนแรงและถูกต้องในเวลาเดียวกัน." |
| |
11. |
"Tolerance has never brought civil war; intolerance has covered the earth with carnage."
"ความอดทนต่อกันไม่เคยก่อสงครามกลางเมือง แต่ความไม่อดทนต่อกันได้ปกคลุมผืนโลกด้วยซากศพ."
ที่มา: Treastise on Tolerance (พ.ศ.2306/ค.ศ.1763). |
Voltaire เขียนประโยคนี้ในยุคหลังสงครามศาสนาที่ฆ่ายุโรปไปครึ่งทวีป สงคราม 30 ปีในเยอรมนี ฆ่าคนไปกว่า 8 ล้านคน. วันคืนเซนต์บาร์โทโลมิวในฝรั่งเศสฆ่าโปรเตสแตนต์หลายพันคนในคืนเดียว. ประโยคนี้ไม่ใช่ความเห็น แต่เป็นข้อเท็จจริง. |
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
