MENU
TH EN
05. ปราสาทแปรรูป01, 02
First revision: Oct.19, 2019
Last revision: Nov.06, 2019

สืบค้น รวบรวม เรียบเรียงโดย อภิรักษ์ กาญจนคงคา
 
     ควรเข้าชมในทริปเดียวกันกับปราสาทกระวาน

สถานที่ตั้ง
     ทางตะวันออกเฉียงเหนือของตัวเมืองเสียมเรียบ ประมาณ 10 กิโลเมตร

ชื่อและความหมาย
     ชื่อปราสาทมาจากชื่อที่ชาวบ้านตั้ง เล่ากันว่าชาวบ้านเห็นกล่องหินสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่ตั้งอยู่หน้าบันไดทางขึ้นด้านทิศตะวันออก (ขนาดกว้างยาวพอให้คนลงไปนอนได้) เข้าใจว่าเป็นสถานที่ทำพิธีแปรรูป (พิธีเผาศพแล้วนำกระดูกมาเรียงเป็นโครงร่างกายคนใหม่อีกครั้ง เรียกว่า แปรรูป ซึ่งปัจจุบันพิธีนี้ยังทำกันอยู่ทั้งในไทยและกัมพูชา) จึงเรียกปราสาทหลังนี้ว่า แปรรูป.

 

ประตูจำลองแกะสลักด้วยหินทรายสีชมพูเป็นหินทรายชั้นดี
แกะขึ้นในสมัยพระเจ้าราเชนวรมเทวะ (พระเจ้าราเชนทรวรมัน) ครอบราชย์ระหว่าง พ.ศ.1478-1511

ประวัติ
     หลักฐานจากจารึกกล่าวว่าผู้ให้สร้างปราสาทนี้คือพระเจ้าราเชนทรวรมันที่ 1 (พระญาติของพระเจ้ายโศวรมันที่ 1) ครองราชย์เมื่อปลายพุทธศตวรรษที่ 15 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 16 (พ.ศ.1487-1511) ต่อจากพระเจ้าชัยวรมันที่ 403 ได้ทรงย้ายเมืองหลวงกลับมาที่เมืองยโศธรปุระใหม่ และให้สร้างปราสาทแม่บุญตะวันออกอยู่กลางบารายตะวันออก เพื่ออุทิศให้บรรพบุรุษและบรรพสตรี แล้วให้สร้างปราสาทแปรรูปนี้เพื่อเป็นปราสาทประจำรัชกาลของพระองค์ มีจารึกสลักที่กรอบประตูบางตอนกล่าวถึงพระนามของพระเจ้าราเชนทรวรมันที่ 1 ว่าทรงมีพระวรกายที่งดงาม แม้แต่เงาที่สะท้อนผ่านน้ำก็ไม่งามเท่าพระองค์จริง ทรงให้ประดิษฐานศิวลึงค์ และทรงตั้งชื่อว่า "ราเชนทรภัทเรศวร" ไว้ในปราสาทประธาน.

แผนผังปราสาท
     เป็นปราสาทที่สร้างในระเบียบของปราสาทประจำรัชกาล มีฐานหลายชั้นซ้อนสูงขึ้นไป มีปราสาทประธานเป็นศูนย์กลาง และกระจายความสำคัญออกโดยรอบ
ปราสาทแปรรูป ถ่ายจากด้านบนปราสาท, ที่มา: tripadvisor.com, วันที่เข้าถึง 28 ตุลาคม 2562.

ศาสนาและความเชื่อ
     เป็นศาสนสถานของพราหมณ์ฮินดู ลัทธิไศวนิกาย (นับถือพระศิวะเป็นใหญ่)

ยุคสมัยทางศิลปะและการกำหนดอายุ
     เป็นศิลปะแบบแปรรูป (สมัยที่ 9) กำหนดอายุราวปลายพุทธศตวรรษที่ 15 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 16 (พันกว่าปีเศษ)

ศิลปะและสถาปัตยกรรม
     เป็นปราสาทที่ตั้งบนฐานหลายชั้นซ้อนกันสูงขึ้นไป ปราสาทหลังกลาง (ปราสาทประธาน) มีขนาดใหญ่และสูงสุด มีปราสาทบริวารตั้งอยู่ที่มุมทั้งสี่ตามคติของเขาพระสุเมรุที่มีทวีปใหญ่ทั้งสี่รายล้อม




ที่มา คำอธิบาย ศัพท์และหมายเหตุต่าง ๆ 
01. Michel Petrotchenko, Focusing On The Angkor Temples, The Guidebook 2017 Edition, ISBN 978-616-423-531-1, จัดพิมพ์ที่ บมจ.อมรินทร์ พรินติ้ง ประเทศไทย, ครั้งที่ 4 พ.ศ.2560.
02. หนังสือ "30 ปราสาทขอมในเมืองพระนคร" โดย ภภพพล จันทร์วัฒนกุล, สำนักพิมพ์เมืองโบราณ พิมพ์ครั้งที่ 2, (ปรับปรุงใหม่) ตุลาคม 2560.
03. พระเจ้าชัยรมันที่ 4 เป็นกษัตริย์ที่ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระเจ้ายโศวรมันที่ 1 (เป็นพระญาติ) ได้ทรงย้ายเมืองหลวงจากเมืองยโศธรปุระไปตั้งที่โฉกครรคยาร์ ปัจจุบันกลุ่มปราสาทเกาะแกร์อยู่ห่างจากเมืองยโศธรปุระไปประมาณ 100 กิโลเมตร.
info@huexonline.com